Hoe overleven we – Francine Oomen

Een serie boekvindsels over ‘Hoe overleven we’ maken is een nieuwe uitdaging voor mij, want dit boek is van zichzelf al een graphic novel, bomvol tekeningen dus. Recent nam ik het boek echter voor de derde keer door, en wist ik dat ik het toch wil proberen. Want ik vind het echt een enorme aanrader voor iedereen die zijn eigen overlevingsmechanismen wat wil verzachten. De tekeningen in dit boek zijn zo helpend in het voelbaar maken van de emotie achter de woorden. En daarnaast geeft het een heel helder overzicht van hoe trauma en de heling daarvan werkt. Of wellicht wat zachter uitgedrukt: hoe je patronen waar je minder blij mee bent, kunt doorbreken.

Beschermingsbrigade

Het persoonlijke levensverhaal van Francine geeft een heldere bedding, waardoor de theorie goed te begrijpen valt. Ze vertelt over soorten trauma (eenmalig, ontwikkeling of doorgegeven trauma), hoe het brein werkt en hoe overlevingsstrategieën geactiveerd worden. Super herkenbaar is de uitgebreide beschermingsbrigade die ze in een galerij laat zien. Ik begon direct mijn eigen typetjes ook te herkennen en namen te geven. Vooral je bewust worden dat de tegenpolen ook ergens in je huizen vond ik heel fijn! Francine schrijft in de rol van haar onderzoeker drs Mol: ‘Op de bovenste rij zie je delen van jou die het meestal voor het zeggen hebben. Ze vertegenwoordigen verschillende overlevingsstrategieën. Eronder zie je hun tegenpolen, dat zijn véél relaxter types. (…) Het probleem is dat jouw innerlijke beschermingsbrigade niet helemaal bij de tijd is. Ze leven in het verleden, in trauma-tijd.’ Welke types heb jij allemaal in jouw beschermingsbrigade?

Spiekbriefje

Een van de mooiste onderdelen van dit boek vind ik de gesprekken met innerlijke delen. De tekeningen maken zo voelbaar hoe je door een innerlijk kleintje ‘overgenomen’ kunt worden, en wat dan te doen om dit kleintje met je volwassen zelf te helpen. Ik gebruik deze methode vaak bij cliënten èn bij mezelf en ben telkens weer onder de indruk van hoe goed dat werkt. Francine tekent een heleboel van dit soort gesprekjes, waardoor je veel voorbeelden krijgt van wat er kan spelen in je innerlijke wereld. En ook dat het van je volwassen zelf wel wat moed vraagt om dit aan te gaan. Maar oefening baart kunst, en zo leer je gaandeweg de automatische reactie van ‘toen en daar’ herkennen en terug te keren naar ‘hier en nu’, om aanwezig te blijven bij de emoties. Uiteindelijk leidt dit tot meer vrijheid in je handelen. Haar fijne HEDEN-spiekbriefje helpt daarbij: Herkennen, Erkennen, Doorvoelen, Ervoor zorgen, Navoelen.

Schatgraven

Prachtige beeldspraak van Francine Oomen: ‘Trauma verwerken is een soort schatgraven’. En zo is het. Zodra de overlevingsdelen herkend, erkend, doorvoeld en verzorgd zijn, kan er contact worden gemaakt met de onderliggende trauma-delen. De krachtige creatieve energie die daar aanwezig is, popelt om gezien en actief te worden, zodra dat veilig genoeg voelt. Ons volwassen ‘hier en nu’-zelf kan die veiligheid bieden door werkelijk aanwezig te blijven bij elke emotie die zich aandient. En Francine tekent prachtig dialoog voor dialoog hoe dat gaat. Heel eerlijk ook, hoe eng het is en dat het niet in een keer lukt. Maar de moeite meer dan waard, want de nieuwe mogelijkheden die je opgraaft zijn ware schatten. Ik ben altijd weer ontroerd als ik samen met een cliënt een schat op mag graven. En superblij met bijvoorbeeld mijn eigen opgegraven moed om deze tekeningen te delen met wie ze wil zien.

Poortwachter

De tekeningen in dit boek maken heftige emoties intens voelbaar. Zo tekent Francine over schaamte als laatste poortwachter om met haar getraumatiseerde kleine ikjes te kunnen praten. Dat dit geen makkelijk proces is, spat van de pagina’s af. Dat het wel een waardevol proces is, wordt gelijktijdig ook heel voelbaar. In mijn opleidingen ben ik ook wel de poortwachter van het hart als metafoor tegen gekomen. Welke van jouw innerlijke ikken bewaakt de sleutel van jouw hart en sluit daar soms moeilijke emoties veilig weg?

Update overtuiging

De laatste tekening in deze serie boekvindsels. In gesprek met haar innerlijke meisjes nodigt Francine hen uit: ‘Stel je voor dat dit een filmscène is… schrijf ‘m eens opnieuw, in je hoofd, zoals je gewild had dat het gegaan was…’ en vervolgens helpt ze haar innerlijke ikken met het updaten van hun overtuigingen. En dan eindigt ze met de update: ‘We hoeven niet langer meer te overleven. Die tijd is voorbij. We gaan nu leven. Jullie staan er niet langer alleen voor. Ik zorg voortaan voor de veiligheid.’ En precies dat is wat ik vaak oefen met cliënten en ook met mezelf: leren herkennen wanneer zich een kleintje in jou roert die troost, steun of veiligheid nodig heeft en dan visualiseren dat jouw volwassen ik dat geeft. Zo hoef ik nu minder te weten en mag ik meer de flow vertrouwen.

Wat een fijn boek om mijn cliënten te laten lezen! Dankjewel wel Francine Oomen.