Sprokkeldoc Aandacht – Karin Heesakkers

Versie 21 maart 2024

Een sprokkeldocument? Ik ben een sprokkelaar. Ik lees graag en veel. In een sprokkeldoc deel ik gevonden kennis zonder dat het compleet hoeft te zijn. Hier mag ik er telkens weer wat aan toe voegen. Heb jij een nieuw sprokkeltje voor mij? Mail het me! Wie weet komt het dan hier terecht.

In 2024 doe ik mee aan het wereldwijde #the100dayproject, een project om 100 dagen lang creatief te zijn. Ook mijn serie boekvindsels (gestart in 2020)  en het boekje 100dagenstralen (2022) kwamen zo tot stand. Dit jaar ‘oogst’ ik uit alle tekeningen die ik gemaakt heb, en stel themasets samen in deze sprokkeldocs. Hier mijn eerste oogst voor het thema Aandacht.

Kwaliteit van aanwezigheid

De term ‘Kwaliteit van aanwezigheid’ kwam ik tegen in het boek ‘Rake vragen’ van Siets Bakker en heeft voor mij alles te maken met het thema aandacht. Haar boek beschrijft een andere (systemische) aanpak bij het oplossen van problemen, naast de analytische manier waarop we dat meestal doen. Het analytische domein gaat over feiten, gebeurtenissen, logica en past bij mijn wetenschappelijke opleiding. Het systemische domein gaat over een ander soort weten, minder grijpbaar, al mijn hele leven aanwezig maar pas bij Phoenix kreeg ik er goede woorden voor en leerde ik er bewuster mee werken. Dit boek geeft een hele praktische, niet zweverige manier om met systemische kennis te werken. En daarbij is je kwaliteit van aanwezigheid heel belangrijk. Ben je er met al je aandacht (of kijk je telkens op je telefoon)? Gebruik je je antenne (voel je bijvoorbeeld ook in je lijf wat de woorden van de ander oproepen)? Trek je je intentie terug en ben je vrij van angst en oordeel (mogen alle antwoorden op tafel komen of stuur je al in een richting)? Ben je comfortabel met stilte (antwoorden met impact duren soms wat langer)?

Strijd om aandacht

Aandacht is kostbaar en er zijn veel kapers op de kust. Er wordt steeds meer om gevochten. We worden gedwongen keuzes te maken, en verleid om dat onbewust te doen. Kies bewust! Wil je bij elke wandeling een podcast luisteren of laat je ook wel eens je gedachten gaan terwijl je de vogeltjes hoort? Controleer je bij wakker worden of na een yogales eerst je telefoon op berichten, of blijf je nog even in de rust en dicht bij jezelf? Ik bouw steeds meer lummeltijd in mijn agenda. Tijd waarin mijn aandacht even zonder focus of doel mag zijn, en waarin de meeste inspiratie als vanzelf oppopt. Welke keuzes maak jij als het over aandacht gaat?

Hoe richt je je aandacht?

Het boek ‘The Happinez Advantage’ van Shawn Achor werd me aangeraden door mijn supervisor. Ik kan nogal plichtsgetrouw zijn. Hard werken, al mijn checklistjes keurig afvinken, soms inefficiënt achter mijn laptop blijven ploeteren op dat stuk dat af moet. Want eerst moet alles af en dan pas mag ik gaan genieten, die mooie wandeling gaan maken bijvoorbeeld. In dit boek laat Shawn Achor aan de hand van veel onderzoek zien dat het andersom beter werkt. Als ik eerst die wandeling ga maken, dan stroomt dat stuk makkelijker uit mijn pen. Dat heeft veel met aandacht te maken. Ik geef makkelijk veel aandacht aan mijn taken en plichten en minder makkelijk aan hoe ik me voel.

Onze hersenen werken als een soort spam filter, ze laten alleen door wat belangrijk gevonden wordt. Achor pleit er onder andere voor te oefenen met het focussen op positieve elementen in elke situatie. Daar word je gelukkiger, dankbaarder en optimistischer van. En dat blijkt goed voor je creativiteit, je motivatie, voor het zien van mogelijkheden en oplossingen en het verlaagt je stressniveau. Bezie de wereld door een realistische roze bril: laat problemen wel binnen je blikveld komen, maar houd je positieve focus.

Aandacht voor jezelf

Voel je dat je op de automatische piloot of aan het doorbikkelen bent? Stop dan even en ben met je volle aandacht in het hier en nu. Dat begint met gewaarzijn. Stil staan en kijken, horen, ruiken, voelen, proeven en je binnenwereld scannen. Even voelen waar je bent, wat er om je heen gebeurt en waar je lijf behoefte aan heeft. ‘Ik sta stil in de storm, ben in de lege ruimte van het niet-weten, wacht op de impuls van binnenuit in plaats van dwangmatig te doen’, schreef ik ooit. Vroeger vond ik dat zweverig klinken, inmiddels weet ik dat het juist super aards is om te doen, luisteren naar jezelf. Ik maak er betere keuzes door en werk uiteindelijk efficiënter.

Aandacht voor de ander

Holding space, ruimte openhouden, de bereidheid om naast de ander te lopen, zonder oordeel, zonder op te lossen of poging om te veranderen, zonder pijn weg te halen. Met volle aandacht bij de ander zijn zodat die in volle aandacht zijn eigen weg kan zoeken. Holding space. Misschien is het door mijn sterrenkunde-achtergrond dat ik dit begrip zo mooi vind. Space, het heelal, is wat het is en volgt zijn eigen wetten. Ons liefdevol vasthouden van elkaar, het samen dragen, geeft het bezieling en zin.

De podcastserie ‘de Zingevers’ gaat daarover. Elkaar ontmoeten met alle aandacht in het hier en nu voor de mens die voor je zit. ‘De zin van het leven voor mij is dat anderen het met mij willen delen’ zegt Martin Walton, emeritus hoogleraar geestelijke verzorging. Elkaar werkelijk ontmoeten, is iets wat alle sprekers in de podcast belangrijk noemen. ‘In de verbinding komt de zin’, zegt Marc Rietveld, geestelijk verzorger in het UMC Utrecht, ‘Voor een werkelijke ontmoeting is symmetrie in het contact nodig, je bent dan zelf ook aanraakbaar, kwetsbaar’. In zo’n ontmoeting zie je de mens achter de militair, achter de diagnose, achter het dakloos zijn, achter de gevangene, dat voel je in de verschillende afleveringen. Zelf ervaar ik ook dat gesprekken fijn zijn, juist waar je elkaar als het ware opnieuw ontmoet. Als je naar elkaars standpunten vraagt zonder te springen in een aanname, in wat je al van de ander denkt te weten.

Verwondering vangt aandacht

Deze ervaring stamt al uit mijn sterrenjuf-tijd. Verwondering voelen is een goede manier om je verlangen om te leren te activeren. Ik heb aardig wat kinderen op zijn kop in een klimrek laten hangen en iets laten eten. Slikken tegen de zwaartekracht in gaat namelijk een stuk moeilijker. Na die ervaring branden de vragen over zwaartekracht los. Door de eerste verwondering is de tegenzin (vaak angst) voor een moeilijk groot begrip weg. De nieuwsgierigheid neemt het over en helpt moedig te zijn.

Aanwezig blijven bij emotie

Aanwezig blijven bij elke emotie die zich aandient, daarmee sluit ik dit sprokkeldoc over aandacht af. Ik schreef daar over bij het boekvindsel over het boek ‘Hoe overleven we’ van Francine Oomen: ‘Trauma verwerken is een soort schatgraven’, zegt zij. En zo is het. Zodra onze overlevingsdelen herkend, erkend, doorvoeld en verzorgd zijn, kan er contact worden gemaakt met de onderliggende trauma-delen. De krachtige creatieve energie die daar aanwezig is, popelt om gezien en actief te worden, zodra dat veilig genoeg voelt. Ons volwassen ‘hier en nu’-zelf kan die veiligheid bieden door werkelijk aanwezig te blijven bij elke emotie die zich aandient. En Francine tekent prachtig dialoog voor dialoog hoe dat gaat. Heel eerlijk ook, hoe eng het is en dat het niet in een keer lukt. Maar de moeite meer dan waard, want de nieuwe mogelijkheden die je opgraaft zijn ware schatten. Ik ben altijd weer ontroerd als ik samen met een cliënt een schat op mag graven. En superblij met bijvoorbeeld mijn eigen opgegraven moed om deze tekeningen te delen met wie ze wil zien.

Meer lezen?

Hierboven genoemde vindsels en schrijfsels:

• Rake vragen – Siets Bakker
• The happiness advantage – Shawn Achor
• 100dagenstralen – Karin Heesakkers
• De zingevers – Nina Polak en Lex Bohlmeijer
• Sterren in de klas – Karin Heesakkers
• Hoe overleven we – Francine Oomen

Hulp nodig?

Kun jij wel wat hulp gebruiken bij richten van jouw aandacht? Herken je dat je telkens in dezelfde patronen terecht komt en wil je daar uit? Maak een afspraak in mijn praktijk.